Alexander Rodchenko

Alexander Rodchenko

Στην αρχή φωτογράφιζε συγγενείς και φίλους. Φωτογραφίες βαθιά συναισθηματικές. Οπως αυτή της 59 χρονης μητέρας του την ώρα που με σκυμμένο το κεφάλι και προσαρμόζοντας τα γυαλιά της διαβάζει.

Ο Ροτσένκο εκτιμούσε την τεχνολογία, την επιστήμη και τα μαθηματικά, στο βάθος όμως ήταν ρομαντικός με μια ροπή προς το θεατρικό, σύντομα ανακάλυψε έναν τρόπο αγαστής σύμπνοιας επιστήμης και τέχνης που θεωρούνταν αντίπαλες.

Ο Ροτσένκο, πιστεύοντας ότι με το να διδάσκει στους ανθρώπους νέους τρόπους όρασης, τους διδάσκει και νέους τρόπους σκέψης, πίστευε ότι συμπορεύεται με τους σκοπούς της σοβιετικής κυβέρνησης. Ομως η εξουσία διαφωνούσε. Οι νέοι της Σοβιετικής Ενωσης έπρεπε να δείχνουν εύρωστοι και υγιείς, όχι κακόμοιροι. Ο Ροτσένκο καταγγέλθηκε ως «μικροαστός φορμαλιστής». Στερήθηκε παραγγελιών και διδασκαλικής θέσης και κατά συνέπεια εισοδήματος.

Μεταξύ 1930 και 1940, βλέπουμε την προσπάθεια του Ροτσένκο να αποκατασταθεί στα μάτια της εξουσίας. Εγινε φωτορεπόρτερ, αρχικά ασχολούμενος με την κίνηση, φωτογραφίζοντας ιπποδρομιακούς αγώνες και ομαδικές γυμναστικές επιδείξεις. Το 1933 κατάφερε να του ανατεθεί η φωτογράφιση της κατασκευής της διώρυγας Λευκής Θάλασσας - Βαλτικής. Τράβηξε μια σειρά από βαθιά συγκινητικές εικόνες βασανισμένων ανθρώπων, που μοιάζουν σαν να παγώνουν από το κρύο. Δεν άρεσαν όμως στις Αρχές.

Οι καινοτομίες του Ροτσένκο στην τέχνη της φωτογραφίας τον έκαναν διάσημο. Η εξαιρετική εγγύτητα της προοπτικής στην «Εξοδο πυρκαγιάς» του 1925 και τον φακό τοποθετημένο χαμηλά, παρουσιάζει κάποιον να αναρριχάται σε μια σκάλα, η σκάλα όμως δεν είναι σαφές αν υπερυψώνεται η ίδια, καθώς ο άνθρωπος αναρριχάται ή είναι οριζόντια και ο άνθρωπος περπατά πάνω της, αιωρούμενος ως γιγάντια αράχνη, εμπρός στο πρόσωπο του θεατή.

Το έργο του

Ο Αλεξάντερ Ροτσένκο ήταν ήδη γνωστός ζωγράφος της Μόσχας όταν, στα 33 χρόνια του, το 1924, στράφηκε στη φωτογραφία. Μέσα σε ένα χρόνο τα πειράματά του στην απόδοση της προοπτικής τον είχαν κάνει γνωστό σ' όλον τον κόσμο.

Οι μέθοδοι και οι τεχνικές του Ροτσένκο - γωνίες λήψης, πολύ κοντινές απόψεις- έμειναν με το όνομά του: «γωνίες Ροτσένκο». Η επιρροή του σε γενιές φωτογράφων ήταν άμεση. Διακρίνεται στη δουλειά του Αντρέ Κέρτες, που τότε ζούσε στο Παρίσι, και στη δουλειά της Μάργκαρετ Μπιούρκ Γουάιτ, από τη Νέα Υόρκη.

Το έργο του ξεκινά με τα παιγνιώδη φωτομοντάζ, που ήταν το πέρασμά του από τη ζωγραφική στη φωτογραφία. Πολλά τους ήταν διαφημιστικά παραγγελμένα από κρατικά ιδρύματα της εποχής. Συναποτελούνται από κομμάτια ήδη δημοσιευμένων φωτογραφιών του ή τυπογραφικά στοιχεία συνενωμένα με φωτογραφίες, αρχικά παρμένες από άλλους. Μια τέτοια είναι το πορτρέτο του φίλου του Οσιπ Μπρικ, λογοτεχνικού κριτικού, με τη λέξη LEF (Left, αριστερά) σαν τυπωμένη πάνω στο δεξί φακό των γυαλιών του. Το LEF ήταν, επίσης, ακρωνύμιο του «Αριστερού Μετώπου Καλλιτεχνών», του κονστρουκτιβιστικού περιοδικού του οποίου ο Ροτσένκο ήταν ιδρυτικό μέλος.

Έτσι φτάνουμε στις φωτογραφίες του 1937, με σκηνές μπαλέτου, και του 1939 ακροβατών και θαλασσίων λεόντων, αισθάνεται κανείς ότι ο Ροτσένκο έχοντας χάσει τη μάχη να ενοποιήσει την τέχνη του με τα σοβιετικά ιδεώδη, απέδρασε σε έναν παιδικό κόσμο παραμυθιών. Το 1943, μετά δύο δεκαετίες δουλειάς αφιερωμένης στην αντίθετη πίστη, έγραφε: «Η τέχνη πρέπει να διαχωρίζεται από την πολιτική».

Ο Ροτσένκο πέθανε αφανής και φτωχός. Αφησε, όμως, πίσω του 20000 αρνητικά και πολλά αντίτυπα, θαυμάσιας ποιότητας. Οι προσπάθειες των κληρονόμων του να προστατεύσουν και να μοιραστούν το εξαιρετικό αρχείο του απέβησαν σημαντικές για τη διατήρηση της μνήμης του. Το 2006, 500000 άνθρωποι επισκέφθηκαν το Φωτογραφικό Μουσείο της Μόσχας, για να δουν την έκθεση για τα 50 χρόνια από τον θάνατό του.

O Rodchenko έλεγε: "Πρέπει να κάνει κανείς διαφορετικές λήψεις ενός θέματος, με διαφορετικές απόψεις και σε διαφορετικές καταστάσεις, σαν να θέλει να εξετάσει το αντικείμενο συνολικά και όχι από την ίδια κλειδαρότρυπα ξανά και ξανά".

Πηγή: ΑΣτάικου
 Ανάρτηση: ΑΣτάικου