ο Νικολής ο Τσέγκας, μια ιδιαίτερη περίπτωση μερακλή της Κρητικής μουσικής, εδώ σε πίνακα του Κώστα Κουνενάκη. Διαβάστε παρακάτω...
Στης γραμβούσας τ' ακρωτηρι
εγλεντούσα μια φορά μ' έναν Κρητικό ψαρά
με να γέρο καπετάνιο που χε βάρκα την χαρά
... στον εικονιζόμενο ψαρά, τον Τσεγκονικολή αναφέρονται οι περίφημοι στιχοι του Κ Μουντάκη ...
Ο Νικόλαος Τσέγκας (Τσεγκονικολής) γεννήθηκε το 1900 και έζησε στη Γραμπούσα Κισσάμου, στη θάλασσα της οποίας άσκησε το επάγγελμα του ψαρά. Στην ίδια θάλασσα χάθηκε το 1966 σε φοβερή θαλασσοταραχή, παρά τις απελπισμένες προσπάθειες της γυναίκας του Μαρίας Τσέγκα να τον σώσει πάνω στη βάρκα τους, τον «Κυριάκο». Βαθύς μερακλής και μποέμ της εποχής του, είχε την ικανότητα να συνθέτει σκοπούς, παρόλο που δεν έπαιζε κανένα μουσικό όργανο. Τσι σκοπούς του τους μάθαινε στους βιολάτορες και τους λαγουθιέρηδες της περιοχής, μεταξύ των οποίων οι μεγάλοι Γ. Μαριάνος, Ν. Χάρχαλης και Γ. Κουτσουρέλης, σφυρίζοντας ή παίζοντας «μπουκόλυρα», δηλ. μιμούμενος τον ήχο του έγχορδου με το στόμα. Η προσφορά του στη μουσική παράδοση της δυτικής Κρήτης είναι σημαντική και προέρχεται μόνο από το μεράκι του, χωρίς το παραμικρό ίχνος επαγγελματισμού. Ανάμεσα στα συρτά του ο «Κακράπης», από τοπωνύμιο στη θάλασσα της Γραμπούσας) ή ένα από τα πιο περίπλοκα και δύσκολα κρητικά τραγούδια (ηχογραφήθηκε κατά καιρούς ως "Μπαρμπούνι" και κατόπιν ως "Μπεμπέκα", που λέγεται ότι γράφτηκε από τον ενθουσιασμό του για ένα μεγαλόπρεπο μπαρμπούνι που είχε πιάσει, με την αρχική μαντινάδα:
"Μπαρμπούνι μου θαλασσινό
και κόκκινό μου ψάρι,
εγώ μαι που σε ψάρεψα
κι άλλος δε θα σε πάρει"
Μια γνωστή ιστορία για το πως έβγαζε σκοπούς: Μια μέρα ο χωροφύλακας στη Κίσσαμο είχε διάφορες δουλειές κι επηγαινοερχότανε στο μεγάλο κεντρικό δρόμο όλο το πρωί. Νωρίς το πρωί, εξάνοιξε το Τζέγκα να κάθεται σκυφτός έξω απο ένα καφενείο, μέσα στη κάπα του, κουκουλομένο, να καπνίζει και να κοιτάζει το έδαφος σκεφτικός μέσα στο ψιλόβροχο. Το μεσημέρι σαν επέρασε για πολλοστή φορά και το ξανάδε, σταματά και πάει και του λέει:
-Μπρε συ Νίκολη, ήντα 'παθες; Ετροζάθηκες και κάθεσαι έτουδα στο κρύο και τη βροχή;
Πετιέτε λοιπόν κι ο Τζέγκας, νευριασμένος, σα το ελατήριο απάνω και του λέει:
-Ήντα μου 'κανες βρε κι έχασα το σκοπό!!!
Ενδεικτικες - του πόσο δεμένος ήταν με τον τόπο του την Γραμπούσα - οι παρακάτω μαντινάδες
Εσύ Γραμπούσα έδωσες
στον Τσέγκα κάθε χάρη
και στα νερά σου ήταν γραφτό
ο Χάρος να τον πάρει
Γραμπούσα μαύρα να ντυθείς
σαν αποθάνει ο Τσέγκας
εκείνος που σε ψάρευγε
εκείνος που σε γλέντα
Στης γραμβούσας τ' ακρωτηρι
εγλεντούσα μια φορά μ' έναν Κρητικό ψαρά
με να γέρο καπετάνιο που χε βάρκα την χαρά
... στον εικονιζόμενο ψαρά, τον Τσεγκονικολή αναφέρονται οι περίφημοι στιχοι του Κ Μουντάκη ...
Ο Νικόλαος Τσέγκας (Τσεγκονικολής) γεννήθηκε το 1900 και έζησε στη Γραμπούσα Κισσάμου, στη θάλασσα της οποίας άσκησε το επάγγελμα του ψαρά. Στην ίδια θάλασσα χάθηκε το 1966 σε φοβερή θαλασσοταραχή, παρά τις απελπισμένες προσπάθειες της γυναίκας του Μαρίας Τσέγκα να τον σώσει πάνω στη βάρκα τους, τον «Κυριάκο». Βαθύς μερακλής και μποέμ της εποχής του, είχε την ικανότητα να συνθέτει σκοπούς, παρόλο που δεν έπαιζε κανένα μουσικό όργανο. Τσι σκοπούς του τους μάθαινε στους βιολάτορες και τους λαγουθιέρηδες της περιοχής, μεταξύ των οποίων οι μεγάλοι Γ. Μαριάνος, Ν. Χάρχαλης και Γ. Κουτσουρέλης, σφυρίζοντας ή παίζοντας «μπουκόλυρα», δηλ. μιμούμενος τον ήχο του έγχορδου με το στόμα. Η προσφορά του στη μουσική παράδοση της δυτικής Κρήτης είναι σημαντική και προέρχεται μόνο από το μεράκι του, χωρίς το παραμικρό ίχνος επαγγελματισμού. Ανάμεσα στα συρτά του ο «Κακράπης», από τοπωνύμιο στη θάλασσα της Γραμπούσας) ή ένα από τα πιο περίπλοκα και δύσκολα κρητικά τραγούδια (ηχογραφήθηκε κατά καιρούς ως "Μπαρμπούνι" και κατόπιν ως "Μπεμπέκα", που λέγεται ότι γράφτηκε από τον ενθουσιασμό του για ένα μεγαλόπρεπο μπαρμπούνι που είχε πιάσει, με την αρχική μαντινάδα:
"Μπαρμπούνι μου θαλασσινό
και κόκκινό μου ψάρι,
εγώ μαι που σε ψάρεψα
κι άλλος δε θα σε πάρει"
Μια γνωστή ιστορία για το πως έβγαζε σκοπούς: Μια μέρα ο χωροφύλακας στη Κίσσαμο είχε διάφορες δουλειές κι επηγαινοερχότανε στο μεγάλο κεντρικό δρόμο όλο το πρωί. Νωρίς το πρωί, εξάνοιξε το Τζέγκα να κάθεται σκυφτός έξω απο ένα καφενείο, μέσα στη κάπα του, κουκουλομένο, να καπνίζει και να κοιτάζει το έδαφος σκεφτικός μέσα στο ψιλόβροχο. Το μεσημέρι σαν επέρασε για πολλοστή φορά και το ξανάδε, σταματά και πάει και του λέει:
-Μπρε συ Νίκολη, ήντα 'παθες; Ετροζάθηκες και κάθεσαι έτουδα στο κρύο και τη βροχή;
Πετιέτε λοιπόν κι ο Τζέγκας, νευριασμένος, σα το ελατήριο απάνω και του λέει:
-Ήντα μου 'κανες βρε κι έχασα το σκοπό!!!
Ενδεικτικες - του πόσο δεμένος ήταν με τον τόπο του την Γραμπούσα - οι παρακάτω μαντινάδες
Εσύ Γραμπούσα έδωσες
στον Τσέγκα κάθε χάρη
και στα νερά σου ήταν γραφτό
ο Χάρος να τον πάρει
Γραμπούσα μαύρα να ντυθείς
σαν αποθάνει ο Τσέγκας
εκείνος που σε ψάρευγε
εκείνος που σε γλέντα
Πηγή: ΑΣτάικου
Ανάρτηση: ΑΣτάικου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου