Ζήσιμος Λορεντζάτος
Με αφορμή την Φολέγανδρο
Ελεγεία για το σύνολο των νησιών μας
, πριν από τα αφελή και πανομοιότυπα- ως επί το πλείστον- κείμενα, (εγράφη το 1975)
«Φουντάραμε αρόδο στην αγκάλη Άγιος Νικόλαος, κολυμπήσαμε, ξεμεσημεριάσαμε, το απόγεμα μπήκαμε στο λιμάνι της Φολέγανδρος και ανεβήκαμε στο διπλό χωριό, ένα από τα ωραιότερα στις Κυκλάδες. Το βράδι ζυμωτό ψωμί, ρετσίνα σπιτικιά, κατσίκι στα κάρβουνα, σκόρδο, ντοματοσαλάτα με κρεμμύδι, γιδίσιο τυρί, αυγά μάτια με λάδι ― ο πολιτισμός μας στα μονιμότερα συστατικά του. Η κηπουρική ένα με την ψαρική, αυτή ένα με την αρχιτεκτονική, αυτή ένα με την υφαντική και όλα ένα με τη θρησκεία, με τη γλώσσα, με τον κύκλο της ζωής κι του θανάτου, με τον ουρανό και τη γη. Ο κρίκος ατόφιος: φίδι ουροβόρο. Κανένα κυκλαδίτικο χωριό για μένα σαν τη Φολέγανδρο, τέτοια αρχοντιά, ταπείνωση, πάστρα (και είναι τα περισσότερα ανάλογα). Μερικά μαγαζιά και σπίτια ξέχωρα. Μερικές φυσιογνωμίες αξέχαστες, καθώς εκείνη η λιανοκόκκαλη μαντιλωμένη γριούλα με τα μενεξεδένια μάτια και το κοριτσίστικο πρόσωπο, που με ρώτησε στο κεφαλόσκαλο του σπιτιού της: "Σας άρεσε το νησάκι μας;". Ανέγγιχτο νησί, νησί του μέτρου σε όλα· τελειότητα που της αρέσει να μη φαίνεται και που μήτε το ξέρει, για τούτο και δεν κατέχει απλά και μόνο τη γνώση, αλλά είναι γνώση. Μακαρισμένοι όσοι κρατούν τέτοια μυστικά, πιστοί στο λόγο της ζωής τους.»
Αν και ανάξιος, ένιωσα συγγενής του και είδα, όσο μπορούσα, τον τόπο αυτό με τα μάτια του. Επισκέπτης του νησιού εδώ και περίπου δέκα χρόνια, ξέρω τι με μάγεψε και μπόρεσα να δω τι έρχεται, σαν τη βοή που συνοδεύει τον σεισμό.
Κάθε χρόνο διαπιστώνω τις αλλαγές που συντελούνται με ρυθμό τρομακτικό, αλλά αυτό που με συγκλονίζει είναι το έμψυχο υλικό του νησιού.
Τόποι σαν τη Φολέγανδρο μας δασκαλεύουν για την καταγωγή μας, λέει ο Λορεντζάτος. Το βλέπω στα γεροντάκια που πάλεψαν με τη γη και για χρόνια έσκαβαν αναβαθμίδες στο βράχο, στις πλαγιές απόκρημνων πλαγιών, για τον επιούσιο. Σε αυτό το χώμα πάλευαν και σε αυτό έμπαιναν στο τέλος.
«Ο κύκλος της ζωής αρμοσμένος με την πορεία του ήλιου και των αστερισμών στο στερέωμα με τα σύνεργα και τις τέχνες τους μας μαθαίνουν μάθημα παράξενο», σημειώνει ο Λορεντζάτος.
Όμως, από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και το στολίδι του Αιγαίου, όπως τόσα άλλα άλλωστε, αυτά που έφτιαξαν αγράμματοι άνθρωποι, αριστουργήματα αρχιτεκτονικής και καλαισθησίας ενός λαϊκού πολιτισμού, έγινε πηγή πλουτισμού για τα μορφωμένα παιδιά και εγγόνια τους και παιδική χαρά για μορφωμένους, διανοούμενους, κοσμογυρισμένους, ψευτοκαλλιτέχνες, Ευρωπαίους φιλέλληνες που βρίσκουν σε τιμή ευκαιρίας και αγοράζουν εκτάσεις για να χτίσουν τα «καταφύγιά τους».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου