Κορνήλιος Καστοριάδης – 1922–1997: Ὕβρις και πολιτική
(απόσπασμα)
Όπως παρατηρεί ο ίδιος, (σημ. ο Κορνήλιος Κατοριάδης) η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι «η τραγωδία με το μεγαλύτερο πολιτικό βάθος». Τι εννοεί με τη φράση αυτή; Εννοεί πως το εν λόγω έργο σχετίζεται, όσο κανένα άλλο, με την ουσία της πόλεως και με την πολιτική της έκφραση, ήτοι την πολιτική εξουσία. Ο Κρέων είναι ο κατ’ εξοχήν εκφραστής αυτής της πολιτικής εξουσίας υπό τη φαινομενικότητα του υπερασπιστή της νομιμότητας [του ανθρώπινου νόμου]. Και η Αντιγόνη; Με βάση τις καθιερωμένες ερμηνείες παριστάνεται να υπερασπίζεται τον θείο νόμο έναντι του προαναφερθέντος ανθρώπινου νόμου. Όπως σημειώνει ο Καστοριάδης, «διάφοροι ερμηνευτές επιχείρησαν να διαβάσουν την Αντιγόνη ως λίβελλο ενάντια στον ανθρώπινο νόμο και υπέρ του θείου», στην καλύτερη περίπτωση «ως απεικόνιση της διαμάχης» ανάμεσα σε αυτούς τους νόμους. Ο φιλόσοφος δεν αρνείται αυτή τη διαμάχη, μάλιστα την αξιολογεί ως δρώσα δύναμη της πλοκής του έργου και ως την πιο αισθητή όψη του. Ωστόσο, το σπινθηροβόλο βλέμμα του διακρίνει πίσω από το προφανές αυτής της διαμάχης αρκετές άλλες δυνατότητες συνάφειας, δυνάμει των οποίων η Αντιγόνη εκπροσωπώντας τον θείο νόμο εκπροσωπεί συγχρόνως και την υπεράσπιση της πατρίδας, καθώς μια τέτοια υπεράσπιση για τους Έλληνες, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, δεν ταυτίζεται μόνο με τον ανθρώπινο νόμο, αλλά και με τον θείο
(απόσπασμα)
Όπως παρατηρεί ο ίδιος, (σημ. ο Κορνήλιος Κατοριάδης) η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι «η τραγωδία με το μεγαλύτερο πολιτικό βάθος». Τι εννοεί με τη φράση αυτή; Εννοεί πως το εν λόγω έργο σχετίζεται, όσο κανένα άλλο, με την ουσία της πόλεως και με την πολιτική της έκφραση, ήτοι την πολιτική εξουσία. Ο Κρέων είναι ο κατ’ εξοχήν εκφραστής αυτής της πολιτικής εξουσίας υπό τη φαινομενικότητα του υπερασπιστή της νομιμότητας [του ανθρώπινου νόμου]. Και η Αντιγόνη; Με βάση τις καθιερωμένες ερμηνείες παριστάνεται να υπερασπίζεται τον θείο νόμο έναντι του προαναφερθέντος ανθρώπινου νόμου. Όπως σημειώνει ο Καστοριάδης, «διάφοροι ερμηνευτές επιχείρησαν να διαβάσουν την Αντιγόνη ως λίβελλο ενάντια στον ανθρώπινο νόμο και υπέρ του θείου», στην καλύτερη περίπτωση «ως απεικόνιση της διαμάχης» ανάμεσα σε αυτούς τους νόμους. Ο φιλόσοφος δεν αρνείται αυτή τη διαμάχη, μάλιστα την αξιολογεί ως δρώσα δύναμη της πλοκής του έργου και ως την πιο αισθητή όψη του. Ωστόσο, το σπινθηροβόλο βλέμμα του διακρίνει πίσω από το προφανές αυτής της διαμάχης αρκετές άλλες δυνατότητες συνάφειας, δυνάμει των οποίων η Αντιγόνη εκπροσωπώντας τον θείο νόμο εκπροσωπεί συγχρόνως και την υπεράσπιση της πατρίδας, καθώς μια τέτοια υπεράσπιση για τους Έλληνες, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, δεν ταυτίζεται μόνο με τον ανθρώπινο νόμο, αλλά και με τον θείο
____________________________________
Καταργείται η διδασκαλία της Αντιγόνης του Σοφοκλή
Πρέπει επιτέλους ως σωματείο, ως ομοσπονδία, ως εκπαιδευτικοί να αποφασίσουμε εάν είμαστε με τον σκοταδισμό, την αμορφωσιά, την βαρβαρότητα της αγοραίας χρησιμοθηρίας ή με τον πολιτισμό, τον ελληνικό και παγκόσμιο. Έχουμε το μοναδικό προνόμιο να επικοινωνούμε αμεσότερα με ορισμένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης και του πολιτισμού και τα καταργούμε! Είναι απαράδεκτο, εξοργιστικό, εν τέλει εγκληματικό να καταργεί το ελληνικό υπουργείο παιδείας την διδασκαλία κειμένων όπως: ο Επιτάφιος του Περικλή σχετικά πρόσφατα και τώρα η Αντιγόνη του Σοφοκλή. Αυτό δεν πρέπει να περάσει έτσι!
Το ζήτημα δεν αφορά την μία ή τις δύο ώρες διδασκαλίας στο ωρολόγιο πρόγραμμα υπέρ ή εις βάρος των Φιλολόγων, το ζήτημα αφορά την κατεύθυνση και την στοχοθεσία του ελληνικού σχολείου. Εάν δηλαδή το ελληνικό σχολείο φροντίζει να μεταδώσει και να αναδείξει το τεράστιο μορφωτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο που φέρει ο ελληνικός λαός, χωρίς συμπλέγματα και χωρίς μισαλλοδοξία, χωρίς ίχνος κάποιας έπαρσης ή αλαζονείας, αλλά με την αυτοπεποίθηση του δρομέα μεγάλων αποστάσεων που έχοντας περάσει από την Σκύλλα και την Χάρυβδη, δια πυρός και σιδήρου, έρχεται να αντιμετωπίσει τους νέους βαρβάρους της πολιτισμικής χειραγώγησης που εγγυάται την κοινωνική, οικονομική και πολιτική υποδούλωση.
Τάσος Χατζηαναστασίου, φιλόλογος στο 1ο ΕΠΑΛ Ναυπλίου
Πρέπει επιτέλους ως σωματείο, ως ομοσπονδία, ως εκπαιδευτικοί να αποφασίσουμε εάν είμαστε με τον σκοταδισμό, την αμορφωσιά, την βαρβαρότητα της αγοραίας χρησιμοθηρίας ή με τον πολιτισμό, τον ελληνικό και παγκόσμιο. Έχουμε το μοναδικό προνόμιο να επικοινωνούμε αμεσότερα με ορισμένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης και του πολιτισμού και τα καταργούμε! Είναι απαράδεκτο, εξοργιστικό, εν τέλει εγκληματικό να καταργεί το ελληνικό υπουργείο παιδείας την διδασκαλία κειμένων όπως: ο Επιτάφιος του Περικλή σχετικά πρόσφατα και τώρα η Αντιγόνη του Σοφοκλή. Αυτό δεν πρέπει να περάσει έτσι!
Το ζήτημα δεν αφορά την μία ή τις δύο ώρες διδασκαλίας στο ωρολόγιο πρόγραμμα υπέρ ή εις βάρος των Φιλολόγων, το ζήτημα αφορά την κατεύθυνση και την στοχοθεσία του ελληνικού σχολείου. Εάν δηλαδή το ελληνικό σχολείο φροντίζει να μεταδώσει και να αναδείξει το τεράστιο μορφωτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο που φέρει ο ελληνικός λαός, χωρίς συμπλέγματα και χωρίς μισαλλοδοξία, χωρίς ίχνος κάποιας έπαρσης ή αλαζονείας, αλλά με την αυτοπεποίθηση του δρομέα μεγάλων αποστάσεων που έχοντας περάσει από την Σκύλλα και την Χάρυβδη, δια πυρός και σιδήρου, έρχεται να αντιμετωπίσει τους νέους βαρβάρους της πολιτισμικής χειραγώγησης που εγγυάται την κοινωνική, οικονομική και πολιτική υποδούλωση.
Τάσος Χατζηαναστασίου, φιλόλογος στο 1ο ΕΠΑΛ Ναυπλίου
__________________________________________________________________
Δεν έχω καμία εμμονή με την διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών. Υποστηρίζω όμως ότι αυτό που δεν κατόρθωσε ο αυταρχισμός του Κρέοντος, να κάνει την Αντιγόνη να σιγήσει, δεν είναι δυνατόν να το επιτρέψει ο εκπαιδευτικός κόσμος, ο κόσμος του πολιτισμού και της δημοκρατίας ευρύτερα. Η Αντιγόνη πρέπει να εξακολουθεί στους αιώνες των αιώνων να ορθώνει το ανάστημά της και να φωνάζει πως δεν γεννήθηκε για να μισεί με άλλους, να συστρατεύεται και να ανέχεται το συλλογικό μίσος του φασισμού και του ρατσισμού απέναντι στον κάθε αδύναμο και διαφορετικό, αλλά να αγαπά μαζί με άλλους - γιατί ατομική σωτηρία της ψυχής στην δική μας παράδοση είναι απαράδεκτη - να δημιουργεί συλλογικά, δηλαδή να παράγει πολιτισμό, τα «έργα της θάλασσας, τα έργα της αγάπης» γιατί ο έρως, ο μανικός έρως, η εσωτερική δημιουργική δύναμη του ανθρώπου είναι «ανίκατος μάχαν» και θα τους πάρει και θα τους σηκώσει! Αυτή η ιεροσυλία δεν μπορεί να περάσει, είναι αδιανόητο να περάσει γιατί τίποτα δεν είναι πιο φοβερό από τον άνθρωπο όπως πάλι ο Σοφοκλής θα μας διδάξει σε άλλο χορικό του ίδιου
έργου.
Τάσος Χατζηαναστασίου, φιλόλογος στο 1ο ΕΠΑΛ Ναυπλίου
_________________________________________________________________
Δεν πάμε να σώσουμε τη μία ή τις δύο ώρες του κλάδου μας οι φιλόλογοι. Εδώ καλούμαστε να υπερασπιστούμε την Αντιγόνη στον αγώνα της δίνοντας λύση επιτέλους στην τραγωδία: να μην την καταστρέψει η αυτόγνωτος οργή της, η μοναχική και αλαζονική της εμμονή στο δίκιο και καταλήξει θαμμένη ζωντανή αλλά να σταθούμε δίπλα της στον αγώνα για το δίκιο κι απέναντι στον Κρέοντα και τον άδικό του νόμο. Η υπεράσπιση της Αντιγόνης ας γίνει το σύμβολο της συνολικής αντίστασης για την Παιδεία και την ελευθερία αυτού του τόπου!
Τάσος Χατζηαναστασίου, φιλόλογος στο 1ο ΕΠΑΛ Ναυπλίου
_______________________________________________________________
Άγγελος Ασκληπιάδης
_________________________________________________
Επιμένω
Because this Ancient Story is eternal and immensely valuable, showing that one little girl can have more courage than a whole army of men.
_______________________________________________
Κορνήλιος Καστοριάδης --Υβρις και πολιτική
Πολιτικά σημαίνει ότι ο πολίτης, όπως και ο κυβερνήτης, προάγει το καλό, όταν «κατορθώνει να συνυφάνει τους νόμους της πόλης του, της πάτριας γης, της πολιτικής κοινότητας, με τη δικαιοσύνη των θεών, την κατοχυρωμένη από τους όρκους». Όποιος επιτυγχάνει αυτό τον συνδυασμό χαρακτηρίζεται από τον Σοφοκλή υψίπολις με το νόημα του υψηλού ως μέλους της ανθρώπινης, της πολιτικής κοινότητας. Στην ενάντια περίπτωση χαρακτηρίζεται άπολις, δηλαδή εκείνος που λόγω της εμμονής του στη μονοδιάστατη άποψη, λόγω της υπερβολικής τόλμης, της αυθάδειας, με μια λέξη: λόγω της ύβρεως που διαπράττει «αφήνει το μη καλό να κατοικήσει». Ο άπολις θέτει εαυτόν εκτός πολιτικής κοινωνίας, άρα και εκτός πολιτικής, νοούμενης ως δυνάμει οικουμενικού χώρου που εδράζεται στην εύρυθμη, δημοκρατική λειτουργία της πόλης. Μια δίκαιη πολιτική απόφαση ή πράξη, για να είναι αυθεντικά δίκαιη, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο στενά πολιτικούς παράγοντες, αλλά και πολλούς άλλους μη-πολιτικούς. Με αυτό περίπου το νόημα μίλησε και ο Χάιντεγκερ για τη μη-πολιτική διάσταση της πόλης. Αντιγόνη και Κρέων έδειξαν, με τη στάση τους, ότι δεν μπορούν να μετακινηθούν από τις θέσεις τους και να επιτύχουν την πιο πάνω συνύφανση. Ο καθένας, για λογαριασμό του, υπερασπίζεται με τυφλό και απόλυτο τρόπο τη γνώμη του και έτσι γίνεται υβριστής της πόλης, δηλαδή άπολις. Από εδώ συμπεραίνει ο Καστοριάδης πως «η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι μια κορυφή της δημοκρατικής πολιτικής σκέψης και στάσης, που αποκλείει και καταδικάζει το μόνος φρονείν, το οποίο αναγνωρίζει την έμφυτη ύβρη των ανθρώπων, και απαντά σε τούτη με τη φρόνηση».
Via: Hegel-Platon
φωτογραφία ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΠΑ
Πολιτικά σημαίνει ότι ο πολίτης, όπως και ο κυβερνήτης, προάγει το καλό, όταν «κατορθώνει να συνυφάνει τους νόμους της πόλης του, της πάτριας γης, της πολιτικής κοινότητας, με τη δικαιοσύνη των θεών, την κατοχυρωμένη από τους όρκους». Όποιος επιτυγχάνει αυτό τον συνδυασμό χαρακτηρίζεται από τον Σοφοκλή υψίπολις με το νόημα του υψηλού ως μέλους της ανθρώπινης, της πολιτικής κοινότητας. Στην ενάντια περίπτωση χαρακτηρίζεται άπολις, δηλαδή εκείνος που λόγω της εμμονής του στη μονοδιάστατη άποψη, λόγω της υπερβολικής τόλμης, της αυθάδειας, με μια λέξη: λόγω της ύβρεως που διαπράττει «αφήνει το μη καλό να κατοικήσει». Ο άπολις θέτει εαυτόν εκτός πολιτικής κοινωνίας, άρα και εκτός πολιτικής, νοούμενης ως δυνάμει οικουμενικού χώρου που εδράζεται στην εύρυθμη, δημοκρατική λειτουργία της πόλης. Μια δίκαιη πολιτική απόφαση ή πράξη, για να είναι αυθεντικά δίκαιη, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο στενά πολιτικούς παράγοντες, αλλά και πολλούς άλλους μη-πολιτικούς. Με αυτό περίπου το νόημα μίλησε και ο Χάιντεγκερ για τη μη-πολιτική διάσταση της πόλης. Αντιγόνη και Κρέων έδειξαν, με τη στάση τους, ότι δεν μπορούν να μετακινηθούν από τις θέσεις τους και να επιτύχουν την πιο πάνω συνύφανση. Ο καθένας, για λογαριασμό του, υπερασπίζεται με τυφλό και απόλυτο τρόπο τη γνώμη του και έτσι γίνεται υβριστής της πόλης, δηλαδή άπολις. Από εδώ συμπεραίνει ο Καστοριάδης πως «η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι μια κορυφή της δημοκρατικής πολιτικής σκέψης και στάσης, που αποκλείει και καταδικάζει το μόνος φρονείν, το οποίο αναγνωρίζει την έμφυτη ύβρη των ανθρώπων, και απαντά σε τούτη με τη φρόνηση».
Via: Hegel-Platon
φωτογραφία ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΠΑ
_________________________________________________
Επιμένω
από αυτό το παράθυρο επελαύνει μόνο το φως
θα μπορούσε να ονομαστεί παράθυρο της Αντιγόνης
Παράθυρο σε νησί των Κυκλάδων
Γιώργος Δεπόλλας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου