απόσπασμα από "το Νέο Ανατολικό Ζήτημα" του τον Γεράσιμο Κακλαμάνη

Ἡ φαυλοκρατία πού διέπει ἐδῶ κι' ἑκατὸ χρόνια τὴν πολιτικὴ μας ζωὴ δὲν εἶναι ἀναίτια.

Ὅταν ἀνάμεσα ἀπὸ τὴν ἔννοια καὶ τὸ νοῦ στέκει ἐμπόδιο ἡ γλῶσσα, εἶναι αὐτονόητο πώς καμμία μόρφωση δὲν μπορεῖ νὰ συντελεσθῆ. Τὸ «γλωσσικὸ» ἐμφανιζόταν σὰν ὑποκατάστατο πνευματικῆς ζωῆς καὶ συνεπῶς ὁ,τιδήποτε «καλὸ» ἦταν δυνατὸν νὰ πρόκυψη ἀπὸ τὶς διαμάχες τῆς γλώσσας, θὰ ἦταν γύρω ἀπὸ ζητήματα φιλολογικά, τουτέστιν γύρω ἀπό τά «γράμματα καὶ τὶς τέχνες». Οὕτως ἤ ἄλλως, μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ὁ νέος Ἕλλην θὰ ἔμενε μακρυὰ ἀπὸ τὴν ροὴ τῆς νεώτερης πνευματικῆς ζωῆς — που ἑδραζόταν στὴν ἐπιστήμη — καί, ἄγευστος ἐπιστημονικῆς παιδείας, θὰ ἔμενε οὐσιαστικὰ ἀμέτοχος τοῦ νεώτερου πολιτισμοῦ, τρεφόμενος κατ' ἀνάγκην ἀπὸ τὶς λαϊκές του παραδόσεις καὶ προσβλέποντας σὰν σὲ ξόανο στὴν περασμένη του ἱστορία. Αὐτὰ ὅλα ἤθελε ἡ «προστασία». Δὲν προσπάθησε νὰ στερήση τὸν νεώτερο Ἑλληνισμὸ πνευματικῆς ζωῆς. Προσπάθησε νὰ τὸν στέρηση ἐκείνης τῆς πνευματικῆς ζωῆς πού θὰ τὸν ἀνώρθωνε ἐθνικά, θὰ τὸν συνεπύκνωνε πνευματικὰ καὶ θὰ τὸν ἔκανε ἀκατάλληλο γιὰ ὑποχείριο. Ἀφοῦ ὁ λαὸς δὲν θὰ εἶχε αὐτοδύναμη πνευματικὴ ζωή, οὔτε ἡγέτες θὰ εἶχε, οὔτε θὰ μποροῦσε νὰ βγάλη — δηλαδή οὔτε ἡ ὁποιαδήποτε ἡγεσία θὰ μποροῦσε νὰ ἀνανεωθῆ ἀφ' ἑαυτῆς, γενόμενη κατ' ἀνάγκην ὀππουρτουνιστικό ἱστορικὸ ἄθυρμα. Ἡ φαυλοκρατία πού διέπει ἐδῶ κι' ἑκατὸ χρόνια τὴν πολιτικὴ μας ζωὴ δὲν εἶναι ἀναίτια. Ἔχει τὴν πολὺ πραγματική της ἐξήγηση στὴν πνευματικὴ ἄπνοια πού μᾶς διέπει σὰν Λαό. Στὴν πλήρη ἔλλειψη πνευματικῆς ζωῆς. Ὅτι βέβαια ἡ πνευματικὴ ζωὴ δὲν μπορεῖ νὰ μεταγγισθῆ σὰν ἰατρικὸς ὀρός, οὔτε καὶ νὰ μεταφυτευθῆ κατ' ἐπιβολὴν μὲ «πνευματικὲς αὐθεντίες» καὶ ἄλλα τεχνάσματα, εἶναι ἤδη γνωστό. Ἡ πλέον ἀναγκαστικὴ καὶ γνήσια ἐκδήλωση πνευματικῆς ζωῆς στὴ νεώτερη ἱστορία, εἶναι ἡ ἐπιστήμη.

απόσπασμα από "το Νέο Ανατολικό Ζήτημα"
του τον Γεράσιμο Κακλαμάνη

Πηγή: ΑΣτάικου
 Ανάρτηση: ΑΣτάικου